Bizi Takip Edin
Men's Health Türkiye

Men's Health Türkiye

KOKU KÖRLÜĞÜ HASTALIĞINI TANIYALIM

SAĞLIK

KOKU KÖRLÜĞÜ HASTALIĞINI TANIYALIM

-

 

Kalabalık bir otobüste ter kokusu duymamak kulağa hoş gelebilir. Peki, fırından yeni çıkmış kekin kokusu? Anozmi (koku körlüğü) hastalığı hakkında merak edilenleri araştırdık.

Patrick Süskind’in Koku romanının, kokulara karşı şaşırtıcı şekilde duyarlı olan kahramanı Jean-Baptiste Grenouille, dilediği kokuları üretme konusunda cinayet bile işlemekten kaçınmıyordu. Kayıp Zamanın İzinde adlı eserinde ise Proust, bir parça keki ıhlamur çayına batırdığında ortaya çıkan koku nedeniyle yıllar öncesine, halasının yanında geçirdiği çocukluk günlerine geri dönmüştü. Bu iki olay da kurgusal olmakla beraber, kokunun insan hayatında ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu örnekliyor. Yediğin yemeğin lezzetini aslında koku ve aromasından aldığını göz önünde bulundurursan, koku duyusu olmadan geçen hayatın ne kadar sıkıcı olabileceğini tahmin edersin.

“Anozmi” adı verilen koku körlüğü hastalığı toplumun beşte birini etkiliyor. Bu aslında oldukça büyük bir oran… Kimilerinde doğuştan, kimilerinde ise sonradan görülebilen bu durumun pek çok nedeni var. Mayıs ayında düzenlenen Uluslararası Koku ve Tat Sempozyumu’nun başkanlığını yapan Acıbadem Taksim Hastanesi KBB Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Aytuğ Altundağ, “Koku alma bozukluğunun burun ve sinüs hastalıkları, üst solunum yolu enfeksiyonları ve kafa travmaları gibi sık bilinen nedenleri var” diyor ve ekliyor; “Diyabet, hipotiroidi gibi hastalıkların yanı sıra hava kirliliği gibi pek çok toksik faktör de koku alma bozukluğuna yol açarak, yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürüyor.”

Bu rahatsızlığa kulak-burun-boğaz (KBB)hastaları arasında da çok sık rastlandığını vurgulayan Almanya Dresden Tıp Fakültesi Koku ve Tat Kliniği’nden Prof. Dr. Thomas Hummel, koku alamamanın sosyal yaşamda ve iş hayatında zorluklar yarattığını söylüyor: “Çoğu hasta bu kısıtlamalarla başa çıkabiliyor ancak az bir oranda da olsa bazı hastalarda yaşam kalitelerini etkileyen önemli kısıtlamalar ve depresyon gözlemleniyor.”
Koku duyusunu kaybetmek dendiğinde akla ilk gelen şeylerden biri de, yemekten zevk alamamak. Ancak bunun yanı sıra hastalar, bozuk yemeğin kokusunu alamama nedeniyle gıda zehirlenmesi ya da duman kokusunu fark edememe gibi yaşamsal öneme sahip sorunlarla karşılaşabiliyor. Kokunun kültürel tarihiyle ilgili araştırmalar yapan Vedat Ozan, “Olası bir gaz kaçağı ya da zehirli maddelere maruz kalındığında koku duyusu erken uyarı sistemi gibi çalışır. Bu nedenle koku duyusunu kaybedenler ölümcül risklere karşı savunmasız kalıyor” diyor.

 

Yeniden Kazanılabiliyor

Eskiden koku duyusunu yitiren hastalara tıpta bir çözüm olmadığı söyleniyordu. Ancak Doç. Dr. Aytuğ Altundağ, güncel tedavi metotları ve erken teşhis sayesinde pek çok hastanın koku alma yeteneğini tekrar kazanabildiğini söylüyor.

Anozmi tanısı konmuş hastalara, anozmiye sebep olan ana sorunu bulmak için ayrıntılı tetkikler yapılıyor. Ardından koku testi yapılarak hastanın koku alma yeteneği ölçülüyor. Sonrasında burun ucundan başlayıp koku alanı, koku soğancığı, beyindeki koku merkezi gibi koku fizyolojisindeki tüm aşamaları ayrıntılı takip etmeye yardım eden koku fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (FMR) çekiliyor. Daha sonra ise anozminin sebebine göre bir tedavi protokolü uygulanıyor. Anozmiye yol açan patolojinin ortadan kaldırılmasının yanı sıra, koku antrenmanı (olfactory training) adı verilen tedavi süreci başlıyor.
Altundağ, “Vücudumuzun kendini yenileme, telafi etme, alışma ve adaptasyon mekanizmaları tahmin edemediğimiz kadar yüksek. Bizim amacımız bu mekanizmalara doğru yön vererek hastanın yararına çevirmek.

Örneğin bir yerimizde kesik oluştuğunda dikiş atılır. Dikiş atarak aslında biz onarım yapmaktan ziyade yara uçlarını anatomisine uygun olarak yaklaştırmayı amaçlarız -ki cilt yenilenirken doğru şekilde iyileşsin. Koku egzersizi tedavisinde de koku hücrelerinin doğru şekilde yenilenmesini sağlamayı amaçlıyoruz.”

Tedavi hastanın yaşı, hastalığın sebebi, tedavi sürecine uyum gibi birçok faktörden etkileniyor ve süresi bir aydan dokuz aya kadar değişiyor. Ama en önemlisi şu: Koku duyunu kaybetmek, artık geri dönülemez bir yola girmek anlamına gelmiyor.

ANOZMİK OLABİLİR MİSİN?
Yemek yaparken yenibahar yerine yanlışlıkla tarçın koyman dünyanın sonu değil. Ancak baharatların kokusunu birbirinden asla ayıramıyorsan bir problem olabilir. Doç. Dr. Aytuğ Altundağ, koku körlüğünden şüphelenen kişilerin -mümkünse önce bir araştırma yaparak- koku sorunuyla yakından ilgilenen bir KBB uzmanına görünmelerini öneriyor. Çünkü koku duyusu ile ilgili hastalıklar özel bir ilgi ve ek tecrübe gerektiriyor.

Continue Reading
Advertisement

SAĞLIK

Hava kirliliği günde 1 paket sigara içmeye eşit

-

Bilim insanları, hava kirliğine sürekli maruz kalmanın, akciğer ve alt solunum yolları hastalıklarına yakalanma riski bakımından günde bir paket sigara içmeye eş değer olduğu söylüyor.

Sputnik’te yer alan habere göre, sonuçları ABD Tabipler Birliği yayını JAMA Journal’da yayımlanan araştırmada, hava kirliliğine yol açan bileşenlerin güneş ışığıyla etkileşimiyle ortaya çıkan yer seviyesindeki ozon gazının, amfizem gibi, akciğerlerde ve diğer oksijen taşıyan alt solunum organlarında ortaya çıkan, doku ve organlar arasında hava boşlukları oluşturarak vücudun yeterli miktarda oksijen kullanmasını engelleyen rahatsızlıkların ortaya çıkmasında, günde bir paket sigara kadar etkili olduğunu belirledi.

Araştırma kapsamında ABD’nin New York, Los Angeles, Chicago, Baltimore, St. Paul ve Winston-Salem kentlerinde yaşayan, yaşları 45 ve 84 arasındaki 7 binden fazla sağlıklı yetişkini 10 yıl boyunca izleyen bilim insanları, hava kirliliği oranlarının yüksek olduğu söz konusu metropollerde yaşayan kişilerde amfizem ortaya çıkma riskinin, hava kirliliği oranlarının düşük olduğu yerlerde yaşayıp günde bir paket sigara içen bireylere eşit olduğunu ortaya koydu.

Araştırmaya önderlik eden Columbia Üniversitesi’nden Dr. Graham Barr, “Hava kirliliğine maruz kalmanın amfizeme yakalanma riskini belirgin şekilde artırdığını gördük. Bu, günde 1 paket sigara içmeye eş değer bir risk oluşturuyor ve vücuda 3 yıl ilave yaşlanmaya eş değer bir zarar veriyor” ifadesini kullandı.

Araştırmanın yazarlarından, Washington Üniversitesi’nden Dr. Joel Kaufman da “Sigara içmek amfizeme yol açan en önemli etken. Hastalığın ortaya çıkmasında hava kirliliğinin de bu kadar etkili olduğunu görmek bizim için sürpriz oldu” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’de daha önce yapılan araştırmalarda da yer seviyesindeki ozon gazı yoğunlaşmasının akut solunum hastalıklarına yol açabileceği konusunda uyarılar içeren araştırmalar yayımlanmıştı. Araştırmalarda ABD’de yalnızca 2011’de solunum hastalıkları kaynaklı hastalıklardan 107 bin kişinin hayatını kaybettiğine dikkat çekilmişti.

Devamı

SAĞLIK

4500 yıllık mayadan ekmek pişirdi

-

Antik Mısır’dan kalma bir çanaktaki mayayı kullanarak ekmek pişiren bilim insanı Seamus Blackley, pişirdiği ekmeğin, diğer ekmeklerden daha lezzetli olduğunu söylüyor.

Fizikçi ve video oyunu tasarımcısı Seamus Blackley, Antik Mısır üzerine çalışmalar yürüten Serena Love ve mikrobiyolog Richard Bowman’la ABD’nin Massachusetts eyaletinde bir araştırmada çalıştığı sırada, Antik Mısır’dan kalma bir çanaktan maya kalıntıları çıkardığını söyledi.

Numunelerin kapların gözeneklerinden toplandığını söyleyen araştırmacı, organizmaları uyandırmadan önce bir sterilizasyon tekniği kullandığını söylüyor.

Devamı

SAĞLIK

Metabolizma hızlandırmanın 12 yolu!

-

Metabolizma hızlandırmanın yollarını merak edenler için 12 tüyomuz var.

Vücudunuz bir makine olsaydı, metabolizmanız işletim sistemi olma görevini üstlenirdi: Bütün girdileri, yani besinleri işleyerek sizi fonksiyonel kılan bir sistem. Onu abur cuburla doldurursanız düşük performans gösterecektir. Sisteminizi daha verimli şekilde kullanmak istiyorsanız, beslenme ve antrenman programlarınızı güncellemeyi deneyebilirsiniz.

Metabolizma nasıl hızlandırılır?

YEŞİLİN GÜCÜ

Tıpkı kahve gibi çay da antioksidan açısından zengindir. Journal of Research in Medical Sciences dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, günde dört fincan yeşil çay içen tip 2 diyabet hastaları, çay içmeyenlere göre daha fazla kilo verdi ve tansiyonunu düşük tuttu. Bilim insanları, yeşil çaya has bir antioksidan olan kateşinlerin metabolizmayı hızlandırdığını düşünüyor.

KAHVALTI YAP

Bath Üniversitesinin 2018 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, günün ilk öğünü metabolizmadaki yağ genlerini pasif hale getiriyor ve vücudu antrenmandan sonraki saatlerde daha fazla karbonhidrat yakması konusunda harekete geçiriyor. İtalyan bilim insanlarının yaptığı birbirinden bağımsız araştırmalara göre, kahvaltı ayrıca dinlenen metabolik değerinizi her akşam aynı yemekleri yemekten daha fazla artırıyor.

BOL BOL SU İÇİN

Yüksek protein diyeti yapan sporcuların metabolizmaları yeteri kadar su tüketmeme sebebiyle sekteye uğrayabilir. Yani bol miktarda su tüketmeniz gerekiyor. Frontiers in Nutrition tarafından yayımlanan ve hayvanlar üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, bol su tüketmek vücudunuzdaki yağların parçalanmasına yardımcı olarak kilo vermenizi sağlıyor. Elinize küçük bir bardak alıp ofisinizdeki sebile doğru yürümek, iş gününüzün daha aktif geçmesine yardımcı olabilir.

BİRAZ BAHARAT

Sabah tükettiğiniz yulaf ezmeli karışımınızı tarçınla tatlandırmayı deneyin. Metabolism’de yayımlanan 2017 tarihli bir araştırma, baharatların metabolizmanın ürettiği sıcaklık olan termojenez miktarını artırdığını söylüyor. Tam buğday ekmeğinin arasına fıstık ezmesi ve muz koyarak yaptığınız bir tost da benzer bir etki yaratacaktır.

AKŞAM YEMEĞİ YE

İtalyan bilim insanları tarafından yapılan ve PLOS One’da yayımlanan bir araştırmaya göre, günlük toplam kalorilerinin en büyük parçasını akşam yemeğinde tüketenler, bu öğünü günün daha erken saatlerinde tüketenlere oranla obeziteye iki kat daha meyilli oluyor. Bilim insanları bu tarz beslenmenin metabolik fonksiyonlara katkıda bulunan sirkadiyen ritminizle daha doğal bir uyum yakalamanıza yardımcı olacağını söylüyor.

AYARI KAÇIRMA

PLOS One’da yayımlanan ve Hollandalı bilim insanları tarafından yapılan bir araştırmaya göre, gün içinde büyük öğünler tüketmekten kaçınan erkeklerin, toplam kalori tüketimi aynı miktarda olan erkeklere oranla daha iyi bir iştah kontrolüne ve daha yüksek dinlenen metabolik değere sahip olduğu ortaya çıktı. Acıktığınız zamanlarda fazla yemenize neden olacak brunch’lara meyletmek yerine elma ve armut gibi ufak atıştırmalıkları tercih edebilirsiniz.

İyotlu tuz metabolizma hızlandırır mı?

İYOTLU TUZ KULLAN

Deniz tuzları, tiroidinize metabolizmanızı sağlıklı tutması konusunda yardımcı olan iyot bakımından zengin değildir. Günlük 150 mikrogram iyot tüketmeniz tavsiye edilirken, bu miktar yarım çay kaşığı iyotlu tuza tekabül eder. Ancak iyot alabilmek için balık, süt ürünleri, meyve ve sebze de tüketebilirsiniz.

PEDALLARA ASIL

Kopenhag Üniversitesi tarafından 2018 yılında yapılan bir araştırmaya göre, antrenman sonrasında bisikletçilerin ağırlık kaldıranlara oranla metabolizmayı harekete geçiren FGF21 hormonunun daha yüksek olduğu ortaya çıktı. Bu nedenle metabolizmanızı hızlandırmak için antrenmanlarınızın sonunda pedal çevirebilirsiniz.

PATLAMA MODUNA GEÇ

İtalyan araştırmacılar, yüksek yoğunluklu kuvvet antrenmanı yapanların geleneksel kuvvet antrenmanları yapanlara oranla egzersiz sonrasında daha fazla kalori yaktığını ortaya koydu. Araştırmalara göre 6 tekrar, 20 saniye dinlenme, 2-3 tekrar, 20 saniye dinlenme ve 2-3 tekrar prensibiyle çalışabilirsiniz. Toplamda iki dakika sürecek üç egzersiz yapın. Set aralarında 30 saniye dinlenerek sekiz seti tamamlayın.

KEMİKLERİNİ GÜÇLENDİR

Kanadalı bilim insanları tarafından 2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre, kan dolaşımında kemik hormonu osteokalsin miktarı fazla olan kişiler şekeri ve yağı daha iyi metabolize ediyor. Osteokalsin hormonunuzu artırabilmek için brokoli, soğan, somon ve zeytinyağı tüketebilirsiniz.

ŞALTERİ İNDİR

Şimdiye kadarki tüm ipuçlarını uygulamaya başlasınız bile, kötü bir uyku tüm çabalarınızı boşa çıkarabilir. Yapılan birçok araştırma, yetersiz uykunun metabolizmanızın fonksiyonelliği için bir hayli önemli olan glukoz metabolizmasını ve düzenleyici hormonları olumsuz etkileyebileceğini söylüyor.

TELEFONU DA KAPAT

Geceleri Instagram’da gezinmenin tek kötü yanı uykunuzun bölünmesi değildir. Zira bu davranış kilo almanıza da neden olabilir. Northwestern Üniversitesinde yapılan bir araştırmaya göre, cihazınızdan yayılan mavi ışık insülin direncinizi artırarak vücudunuzun kan dolaşımınızdaki glukozu temizleme kabiliyetini düşürebiliyor.

Devamı

Popüler

 

 

www.pilioo.com