Bizi Takip Edin

SAĞLIK

Alkolün karaciğere etkileri

Umut Doğan Yıldız

-

 

Aralık ve ocak ayı sizin alkolü biraz abarttığınız ve karaciğere fazla yüklendiğiniz aylar olabilir. İşte alkolün karaciğerinize etkileri.

Dört bardak boza mı? Karaciğeriniz de onları içiyor. Ekstra sos mu? Karaciğeriniz de onu tüketiyor. Jöleli kızılcık rulosunun yarısı mı? Karaciğeriniz üçüncüde yeter derdi ama bu işte birliktesiniz… Önemli olan şu ki, neredeyse yediğiniz her lokma ve içtiğiniz her damla aynı organ tarafından, yani karaciğerimiz tarafından işleniyor. Karaciğer en büyük organlarımızdan biri olsa da, bu ay yaptıklarınızla onu gereğinden fazla yorabilir ve uzun süreli bir hasarla baş başa bırakabilirsiniz. Bunun anlamı, kan şekerini düzenlemek, kolesterolü işlemek ve hayatta kalmanızı sağlayan bazı hormonları üretebilmek için tahmininizden daha küçük bir bant aralığına, yani dayanma gücüne sahip olmasıdır. Zararın nasıl yaratıldığını ve nasıl önleneceğini anlatalım. (İpucu: Bozada ölçüyü kaçırmayın.)

Alkol karaciğere nasıl etki eder?

Bir ya da iki kadeh alkol alımında karaciğeriniz harekete geçer ve triyaj yani öncelik belirleme yapar: Alkolü ayrı bir bölüme alarak idrar yoluyla atabileceğiniz zararsız suya ve solunum yoluyla atacağınız karbondioksite dönüştürür. Aynı zamanda, şaraptaki antioksidanlar veya biradaki karbonhidratlar gibi, kullanabileceği her şeyi tutar. Tüm bu süreç karaciğer için çocuk oyuncağıdır, fakat yine bu süreçte alkolün metabolizması, vücudunuz bunları kullanana kadar trigliseritler (bir tür kolesterol) olarak depolanan yağ asitleri oluşturur. Normalde makul miktarlarda yer ve içerseniz, karaciğer bunları kolaylıkla kullanır; siz dozu aşana kadar…

Karaciğerde enflamasyon, siroz nasıl başlar?

Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü araştırmacılarından Dr. Christopher Koh, “Ama yemeğe devam ederseniz, bir daha ve bir kez daha, karaciğeriniz her seferinde şoka girer ve toparlanma sürecine geçemez,” diyor. Ne kadar çok içerseniz, karaciğeriniz o trigliseritleri “daha sonra yakılacak” yığınına atar, ta ki yığın çok büyük olana ve karaciğer bu sorunu çözemez hâle gelene kadar. Bu durum enflamasyona neden olur ve nihayetinde karaciğer hücrelerini öldürerek yerlerinde yara dokusu bırakır (bu da 25 ila 34 yaşındakileri giderek daha fazla etkileyen siroza yol açabilir). Noel döneminde haftada üç kez iki saat içinde beşten fazla alkol alımı, enflamasyon başlatabilir. Yemekten bahsetmiyoruz bile. . .

Karaciğer nasıl zarar görür?

Karaciğerinizi alt üst etmek için alkol almanıza bile gerek yok. Noel dönemi gıdaları (doymuş yağ, rafine edilmiş karbonhidrat ve işlenmiş kırmızı et) tatile bağlı kilo alımı ile birleşince, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasına (NAFLD) yol açabilir. Cedars- Sinai Karaciğer Yağlanması Programı direktörü Dr. Mazen Noureddin, şöyle diyor: “Birleşik Devletler nüfusunun yüzde 30’unda karaciğer yağlanması olduğu ama belirti vermediği tahmin ediliyor, bu yüzden insanlar genelde bunu tersine çevirecek hiçbir şey yapmıyor.” Bu arada, bu yağ birikimi alkol alımındaki gibi —enflamasyon ve yara dokusu oluşumu—hasara yol açıyor. Eğer gerçekten abartırsanız, NAFLD altı hafta kadar kısa sürede gelişebiliyor.

Karaciğer nasıl yenilenir?

Karaciğeriniz eğer ona eziyet etmeyi bırakırsanız kendini gerçekten yenileyebilir. Bunu yapmak için aktif kömürlü bir smoothieye veya pancar suyu ile detoks temizliği yapmanıza gerek yok. Zararlı durumları karaciğerinizin yolundan çekerseniz, karaciğeriniz doğal olarak kendini yeniler, tekrar çalışır duruma gelir. Bir ay boyunca tek bir damla alkol almadan (maç izlerken bir bira, müşteri yemeğinde bir kadeh şarap da dahil) karaciğerinizdeki yağ birikimini azaltabilir ve enflamasyonun yatışmasına yardımcı olabilirsiniz. Karaciğer yağlanmasına neden olan yağ birikimini diyetinizi temizleyerek ve porsiyonları küçülterek azaltabilirsiniz: Kilonuzun yüzde 5’ini kaybetmek karaciğerinizdeki yağ oranını yüzde 30’a kadar azaltabilir.

Continue Reading
Advertisement

SAĞLIK

Dünya Sağlık Örgütü 2019’daki tehditleri açıkladı

Umut Doğan Yıldız

-

Dünya Sağlık Örgütü, 2019 yılında dünyayı tehdit etmesi beklenen tehlikeleri açıkladı.

Dünya Sağlık Örgütü’nün hazırladığı rapora göre 1.6 milyar kişiyi etkileyecek tehditler arasında başta ekonomik daralma ve yetersiz beslenme geliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2019 yılında insanlığı tehdit etmesi beklenen tehlikeleri bir rapor şeklinde açıkladı. WHO’nun raporuna göre zayıf ekonomi, kuraklık, küresel ısınma, yetersiz sağlık hizmetleri gibi pek çok farklı nedenden dolayı can kayıpları yaşanacak. Listede ayrıca hava kirliliği, insani krizler ve aşı olmayı reddeden insanlar da sağlık krizlerinin nedeni olarak gösteriliyor.

10 yıl sonra dünyanın hali ne olacak?

WHO, bundan 10 yıl sonra küresel ısınma nedeniyle ortaya çıkan kuraklık, yetersiz beslenme, aşırı sıcaklık ve ishal nedeniyle yılda fazladan 250 bin kişinin öleceğini düşünüyor. Ölüm sebepleri arasında ise başı, yüzde 70 ile diyabet, kanser ve kalp rahatsızlıkları çekiyor.

2019 yılında sağlığı tehdit eden etmenlerin sıralaması ise şöyle  

  1. Aşı olmaya karşı direnç/Aşı karşıtları
  2. Küresel grip salgını
  3. Hava kirliliği ve küresel ısınma
  4. Bulaşıcı olmayan hastalıklar
  5. Sağlıklı ve kaliteli yaşam koşullarından mahrum kalmak
  6. Mikroplara karşı dayanıklılık
  7. Ebola ve diğer ölümcül hastalıklar
  8. Yetersiz temel sağlık hizmetleri
  9. Dang hastalığı
  10. Aids (HIV)

Devamı

SAĞLIK

Buzdolabında bozulan besinler

Umut Doğan Yıldız

-

Buzdolabına girince bozulan ve hastalıklara neden olan besinleri sizin için sıraladık.

Besinler nasıl saklanır?

Kahve

Buzdolabının içerisindeki nemli ortam kahvenin tadını, yapısını ve görüntüsünü bozar. Kahve ışık görmeyen bir yerde oda sıcaklığında saklanabilir.

Sarımsak

Sarımsağı 2 gün boyunca dolapta bekletirseniz eğer bu onun bakteri üretmesini sağlayacaktır. Sarımsakları, güneş görmeyen bir yerde oda sıcaklığında saklayabilirsiniz.

Patates

Kesilmiş ancak kullanılmadan buzdolabına koyulmuş patatesler 1.günün ardından bozulur ve bu şekilde tüketilmesi, bağırsak problemlerine neden olabilir.

Reçel ve bal

Bu tarz besinler buzdolabında saklandığında organik içeriklerini kaybedelerler ve sadece şekerden ibaret bir yiyecek olarak kalırlar. Güneş görmeyeni kuru ve serin b,r yerde saklamakta fayda var.

Devamı

SAĞLIK

Anksiyetenin 7 işareti

Umut Doğan Yıldız

-

Anksiyete sadece panikataktan ibaret değildir. Anlamak için bakmanız gereken daha küçük ayrıntılar var.

Derleyen: Uğur Mutlu

Bir kişinin anksiyete bozukluğu yaşayıp yaşamadığını anlamak oldukça zordur. Herkesin duygularını sözlü olarak ifade etmeyi sevmediği gibi, birçok insan acılarını gizlemeyi tercih eder.

Zihinsel sağlık kuruluşu Mind tarafından yapılan bir araştırmada, 18-34 yaş aralığındaki kişilerin beşte dördü anksiyete problemi yaşadığında üzülmüyor gibi davrandığını söyledi. Ayrıca, çocuklar anksiyete sorunlarını yetişkinlerden farklı şekilde gösterebilir; bir ebeveynseniz bu işaretleri mutlaka bilmeniz gerekiyor. Bu yedi belirtiyle ailenizin, dostlarınızın ya da çalışma arkadaşlarınızın bu tarz bir sorunla boğuşup boğuşmadığını anlayabilirsiniz.

1- Fiziksel rahatsızlıklar

Anksiyete sıklıkla baş ve mide ağrısı gibi fiziksel sorunlara yol açar. Kişi panikatakla birlikte göğüs ağrısı ve nefes darlığı yaşasa da panikatak geçirdiğinin farkında olmayabilir. Öte yandan anksiyete, egzama gibi daha belirgin hastalıkları da beraberinde getirebilir.

Mind’ın bilgi yöneticisi Rachel Boyd, “Anksiyete bazı kişiler için ciddi bir hastalığı olabileceğine dair kaygılanma ya da fiziksel bir sorun yaşadığını düşünme şeklinde baş gösterebilir,” diyor.

2- Uyku bozukluğu

Anksiyete sorunundan muzdarip insanlar genellikle yorgun hissederler. Bunun nedeniyse vücutlarının aşırı derecede adrenalin üreterek onları kaç ya da savaş moduna sokmasıdır. Öte yandan, Anxiety UK’e göre, anksiyete sorunu yaşayan insanlar bunun etkilerini dikkat dağıtan etkenlerin daha az olduğu gece saatlerinde, uykuya dalma konusunda da görüyor.

Anksiyeteyle boğuşan insanların çok fazla uyuyabileceği gibi, uykuya dalma konusunda da problem çekebildiğini belirten Nightingale Hospital’dan Dr. Joanna Silver, “Kimileri gece defalarca uyanırken kimileri de kâbuslara ya da karabasana maruz kalabilir,” diyor.

3- Sürekli onaylanma isteği

Anksiyetenin etkileri hem fiziksel hem zihinseldir. Psikolojik semptomlar kaygı verici bir durumu tekrar tekrar düşünmek ve diğer insanların anksiyetenizi fark ettiğini hissetmek gibi rahatsız edici ve gergin hisler şeklinde kendini gösterebilir. Boyd, “Bu kişilerin sürekli onaylanmak istediğini ya da normalde iyi oldukları konularda daha güvensiz davrandıklarını fark edebilirsiniz,” diyor.

4- Yeme bozukluğu

Anksiyetenin pençesindeki insanlar beslenme alışkanlıklarında da değişiklik yaşayarak önceki hâllerinden daha az ya da daha çok yiyebilirler. Çocuklarda ise stresin bir sonucu olarak iştah kesilmesi, aşırı yeme ya da yedikten sonra kusma problemleri de görülebilir. Anksiyete seviyesi yüksek insanların genellikle iştahsızlık yüzünden yemek yiyemediğini ifade eden Dr. Silver, “Bazılarıysa endişelerini azaltabilmek için çok fazla yeme ya da kısıtlı beslenme yöntemlerine başvurur,” diyor.

5- Mükemmelliyetçilik eğilimi

Anksiyete problemi yaşayan bazı insanlar görünümü konusunda takıntılı hâle gelebilir ve “kusursuz” görünmek için kesenin ağzını açabilir. İş hayatında ise anksiyete sorunu yaşayan kişiler çok fazla mükemmeliyetçi olabilirken, bu doğrultuda verilen görevleri tamamlamaları uzun sürebilir. Anksiyete bozukluğu olan kişilerin genellikle doğal insanlardan hoşnut olan, detaylı düşünen, merhametli, akıllı ve sorumlu olma eğiliminde olan insanlar olduğu söylenebilir. Yani, bu davranışları mercek altına alarak herhangi bir artış olup olmadığını gözlemleyebilirsiniz. Anksiyetenin başka bir belirtisi ise takıntılı davranışlardır. Dr. Silver, “Aşırı temizlik ve kontrol çılgınlığı, sevdiğiniz bir kişinin anksiyeteyle boğuştuğuna dair daha az belirgin bir işarettir,” diyor.

6- Odaklanma güçlüğü

Anksiyete bozukluğu yaşayan bir kişi olumsuz olayları sık sık ve uzun uzadıya düşünmeye meyillidir. Bu durum da konsantrasyon kaybını beraberinde getirir. Anksiyete sorunu yaşayan kişileri işe sıklıkla geç kalmasından ya da normalde rahatlıkla yapabileceği bir işe odaklanma güçlüğü yaşamasından anlayabilirsiniz.

7- Sosyal izolasyon

Sevdiğiniz bir tanıdığınızın yapmayı sevdiği aktivitelerden uzak durduğunu ve yalnız başına daha fazla zaman geçirdiğini fark ettiyseniz, anksiyetenin işaretlerinden bir diğerini yakalamış olabilirsiniz. Kaygı bozukluğu yaşayan kişilerin bir şeylerden kaçıyormuş gibi hissedebileceğini ya da endişelendikleri durumları çözebilmek için çok fazla vakit ve enerji harcayabileceklerini söyleyen Boyd, “Sosyal anksiyeteden muzdaripseniz arkadaşlarınızla buluşmak, alışverişe çıkmak ve hatta telefonları açmak gibi anksiyetenizi tetikleyebileceğini düşündüğünüz durumlardan da uzak durmak istersiniz,” diyor

Devamı

Popüler

 

www.pilioo.com