Bizi Takip Edin

SAĞLIK

Akıl sağlığı ve beslenme ilişkisi

Umut Doğan Yıldız

-

 

Akıl ve ruh sağlığınızı korumak için belli bazı gıdaları mutlaka tüketmeniz gerektiğini biliyor musunuz?

Herkesin akıl sağlığına ihtiyacı var ve neyse ki bu sağlığı koruyan, iyileştiren bir grup gıda maddesi de var! Yalnız dikkat: Burada diyetten, ya da belli tür bir diyetten söz etmiyoruz. Çünkü diyet dediğimiz şey sizin iyi görünmenizi ve kendinizi iyi hissetmenizi sağlar ve bu “iyi”lere akıl sağlığınız dâhil olmayabilir!

“Ne yiyorsan, osun!” sözünün mucidi Anthelme Brillat-Savarin’dir diyebiliriz. Gastronom olarak ün salan bu Fransız avukat ve politikacı, gerçekte “Bana ne yediğini söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim” demiş. Bu cümle Alman filozof ve antropolog Ludwig Andreas Feuerbach’ın dilinde evrim geçirmiş ve “İnsan ne yiyorsa, odur” haline gelmiş. Aslına bakarsanız bu cümle, beslenme ile insan hayatının girdiği yol arasındaki güçlü bağı fazlasıyla açıklıyor. Peki, ya konu akıl sağlığınız, Alzheimer tehdidi hatta bunama ihtimali ise? Evet, burada depresyonla savaşan, bunama ihtimalini ortadan kaldıran, Alzheimer’ın pençesine düşmenizi önleyen, en basitinden hafızanızı güçlendiren gıdalardan söz ediyoruz.

Akıl sağlığını koruyan beslenme

Bu konuya hak ettiği önemi verenlerden biri de Lancet Psychiatry dergisi ve geçtiğimiz yıl tüm dünyada beslenme ile akıl sağlığı arasındaki ilişkiyi incelemek için yapılmış 18 ayrı araştırmaya sayfalarında yer verdi. Araştırmaların neredeyse tamamının işaret ettiği en önemli nokta ise beslenme kalitesinin, akıl sağlığını korumaya yeteceği yolundaki inançtı. Oysa beynimiz, aklımız ve ruhumuzun sağlıklı olabilmesi için belli bazı gıdaları mutlaka tüketmemiz gerekiyordu ve o zengin mönüler de ne yazık ki bu gıdalardan mahrum olabiliyordu. Benzer bir araştırma da 2013 yılında yapılmış ve son iki yılını bipolar bozukluk tanısı altında geçiren bir grup kadın hastaya yağ bakımından zengin, orta düzeyde protein içeren ve az karbonhidratlı bir beslenme uygulanmıştı. Sonuç şaşırtıcıydı çünkü sadece ilaçla tedavi oldukları döneme kıyasla ruh hallerinde kayda değer bir iyileşme gözlenmişti.

Şimdi gelelim akıl sağlığımızı ayakta tutan gıdalara ve neler yememiz gerektiğine…

Omega-3 yağ asitleri

En fazla bulunduğu gıdalar yağlı balıklar, ceviz ve bir tür adaçayı olan chia’nın tohumu… Bu gıdaların beyin sağlığını koruduğu Aztekler ve Mayalar’dan beri biliniyor. Elbette Omega-3 yağ asitlerinin yokluğu depresyona sebep olmuyor ama Omega-3 yoksulu beslenme alışkanlığınız varsa, önünde sonunda daha depresif bir ruh haline sahip oluyorsunuz. Uzmanların tavsiyesi şöyle: Somon, istiridye, sardalye balığı üçlüsünden biri her hafta sofranızda yer alsın. Chia tohumu ve keten tohumu dışında ceviz ve kanola yağı tüketmeyi de unutmayın.

Proteinli gıdalar

Temel amino asitlerin neredeyse tamamını barındıran bu protein türü en fazla yumurta, kümes hayvanlarının eti ve soyada bulunuyor. Görevleri, ruh halinizi düzene sokmak! Bu tür gıdalar özellikle vegan beslenenlere öneriliyor. Vegan olun ya da olmayın, zengin amino asitlerden faydalanmak için pirinç, fasulye, yer fıstığı yağı ve tahıllı ekmek yemeyi ihmal etmeyin.

Folik asit

Mercimek, nohut ve ıspanak tam bir folik asit deposu. Folik asidin asıl görevi de serotonin, dopamin ve epinefrin gibi insanın duygularını düzene sokan sinir iletkenlerini vücut içinde üretmek. Zaten duyguları açısından karmaşa yaşayanların kanındaki düşük folik asit düzeyi de bunu doğruluyor. Ispanak ise magnezyum zengini olduğu için daha çok duygusal dengemizi kurmamızı sağlıyor.

D Vitamini


Vücudunuzda D vitamini eksikliği varsa depresyonun eşiğinde geziniyorsunuz demektir. Peki, yiyeceklerden nasıl D vitamini alırsınız? Elbette bol bol mantar yiyerek… Ancak uzmanların tavsiyesi önce bir kan testi yaptırmanız ve çıkan sonuca göre D vitamini açığınızı kapsüllerle tamamladıktan sonra mantara yönelmeniz. Çünkü her gün kilolarca mantar yemenin de faydası yok.

Çinko


Kabak çekirdeği ve istiridye çinko zengini gıdalar arasında. Elbette farklı içeriği nedeniyle bizim de önerimiz kabak çekirdeği olacak ama kavrulmamış ve tuzsuz olanını tüketmeye gayret edin.

Demir


Bilinen bir gerçek: Demir zengini başlıca gıda kırmızı et… Üstelik vücudunuz kırmızı etten edindiği demiri sindirmekte de zorlanmıyor. Vejetaryen iseniz önerimiz fındık, fasulye, barbunya, nohut gibi baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzeler olacak.

SAĞLIK

Ömrü uzatan antrenman

Umut Doğan Yıldız

-

Yeni yapılan bir araştırmaya göre, güç antrenmanları insan ömrünü uzatıyor.

Kardiyo bağımlılarına güç antrenmanları çekici gelmeyebilir. Ama yeni bir araştırma, güç antrenmanlarını atlamamanız gerektiğinin haberini veriyor. Çünkü anaerobik (yani güç antrenmanı) egzersizler, uzun yaşamın sırrı olabilir.

Preventative Medicine‘da yayımlanan araştırmada, güç antrenmanları ile uzun yaşam arasında bir bağlantı bulundu. Kardiyo egzersizlerinin kardiyovasküler hastalıklar, kanser ve Alzhemir gibi birçok hastalık riskini azalttığı uzun zamandır biliniyordu. Ancak, güç antrenmanlarının insan ömrü ve sağlık üzerindeki pozitif etkilerine dair araştırmaların sayısı görece sınırlıydı.

Araştırmacılar, National Health Interview Survey tarafından 1997-2001 yılları arasında toplanan veriler ile 2011 yılında 65 yaş ve üzerindeki 30.000 insanın ölüm raporlarını ilişkilendirdiler. İnsanların sadece %9’unun haftada en az 2 gün güç antrenmanı yaptığı bildirilmişti. Güç antrenmanı yapan insanların erken ölüm oranı ise güç antrenmanı yapmayanlara kıyasla %46 daha düşük olarak belirlendi. Dahası, bu insanların kalp sorunlarına bağlı ölüm oranlarının %41, kanserden dolayı hayatlarını kaybetme oranlarının ise %19 daha düşük olduğu ortaya çıktı. Hatta alkol tüketimi ya da sigara bağımlılığı gibi diğer yaşamsal faktörler hesaba katıldığında da sonuçlarda bir değişiklik oluşmadı.

Özetleyecek olursak, egzersiz programından güç antrenmanlarını asla eksik etmemelisiniz.

Devamı

SAĞLIK

7 adımda daha hızlı metabolizma

Umut Doğan Yıldız

-

Bu 7 adımı izleyerek metabolizmanızı hızlandırın.

Amazondan Sipariş

Bağışıklığı güçlendirmesinin yanı sıra, C vitamini metabolizmanız için de çok önemli olup Boulder’daki Colorado Üniversitesine göre yaşlandıkça vücudumuzu yavaşlatan oksidatif stresi dengeler. Ancak bunun için Amazon ormanlarında yaşamak zorunda değilsiniz. Yağmur ormanları meyvesi camu camu, bir çay kaşığı tozunda günlük tavsiye edilen tüketim miktarınızın beş katını içerir. Gut dergisine göre ise aşırı yemekten kaynaklanan kilo alımının etkisini azaltır. Bir sonraki shake’inize akıllıca bir ilave.

Suyla Daha Fazla Yakın

Biftek ve protein barlardan oluşan bir beslenme programının kol kaslarınıza faydaları olabilir, ancak bu metabolik bir dezavantajla gelir. Connecticut Üniversitesinin bir çalışmasında, yüksek protein diyeti yapan atletler, normalden daha susamış hissetmemelerine rağmen metabolizmayı yavaşlatan su eksikliği belirtileri gösterdi. Susuzluktan kavrulmayı beklemeyin. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, yalnızca 500 ml suyun dahi metabolizma hızınızı sonraki saat için yüzde 30 yükseltebileceğini bildiriyor.

Artık Büyük Öğünler Moda

“Az ve sık yiyin” efsanesi o kadar yaygın ki nadiren sorgulanıyor. Ancak Plos One dergisindeki bir çalışma, daha az sıklıkla daha büyük öğünler yiyen erkeklerde küçük bir kalori yakımı artışı görüldüğünü bildirirken US National Institute on Aging, günde süper boyutlarda bir öğün tüketen farelerin sürekli olarak atıştıranlardan daha sağlıklı olduğunu gösterdi. Daha az bulaşık çıkması da cabası.

Sonraya Saklayın

Ağırlık antrenmanınızı işten sonraya ertelemek, metabolizmanız yavaşlamak üzereyken onu yeniden hızlandıracaktır (ayrıca hızlı bir bira yuvarlamanın cazibesinden kaçmanıza yardımcı olur). Bir çalışmada**, akşam saat altıdan sonra antrenman yapan deneklerin sabah antrenman yapanlara kıyasla daha fazla yağ yaktıkları görüldü. İlave uyku süresinin de size iyi geleceğinden eminiz.

Düşünmeniz Yeter

Metabolizmanızı hızlandırmak davranışlarınızdaki değişikliklerden biraz daha fazlasını gerektirebilir. Bir çalışmaya göre***, günlük aktivitelerini egzersiz olarak yorumlayan deneklerin rutinlerinde değişiklik yapmadan daha fazla kalori yakıp daha çok yağ kaybettiği görüldü. O dosyaları güncellemek çok zor iş, değil mi?

Yaralarınıza Tuz Basın

İyot, tiroidinizin metabolizmanızı iyi çalışan bir düzende tutan hormonları üretmesine yardımcı olması adına gereklidir. Ancak Türkiye halkındaki iyot eksikliği iyotlu tuzlar üretilmesinin zorunlu kılınmasıyla azalsa da, hala varlığını sürdürüyor. Wakame yosunu gibi deniz sebzeleri mükemmel iyot kaynaklarıdır ve daha kolay besin emilimi için miso ile servis edilmesi tavsiye edilir. Ancak deniz ürünlerinin bu türlerinden kaçınıyorsanız iyotlu tuz kullanmayı ihmal etmemelisiniz.

T Yüklemesi

Bitmek bilmeyen back squatlar doğal bir yağ yakıcı olan testosteron seviyelerinizi artırmanın tek yolu değil. Bath Üniversitesinin bir çalışması, 30 saniyelik 10 sprint yapmanın T seviyelerinizi bir sonraki saat içinde yükselttiğini ve aynı zamanda vücudunuzun şekeri metabolize etme kabiliyetini geliştirdiğini gösterdi. Sonuçlarınızı en iyi hale getirmek için spor-dinlenme oranınızı 1:3 şeklinde tutun, yeterince dinlenemezseniz en iyi çabanızı gösteremezsiniz. İyi kazançlar, bekleyenlere gelir.

Devamı

SAĞLIK

Prediyabetten kurtulun

Umut Doğan Yıldız

-

Yetişkinlerin yaklaşık üçte birinde prediyabet, yani diyabet için bir uyarı işareti olan yükselen kan şekeri sorunu vardır.

Problemin geri çekilmesini sağlamanın yolu oldukça tanıdık görünüyor: İyi beslenin, daha çok hareket edin, yeterince uyuyun, stresi azaltın. Ancak bu stratejilerin galibini selamlayın:

Tennessee Üniversitesinin çalışmasına göre, denekler yüzde 40 karbonhidrat, yüzde 30 protein ve yüzde 30 yağ içeren zor olmayan diyetler uyguladığında, her biri altı ay içinde prediyabetten kurtuldu.

National Diabetes Prevention Program’ından akla uygun bir plan, prediyabetin ilerleme şansını yüzde 58 azaltıyor.

PLAN NE: Kilonuzun en az yüzde 5’ini vermek, haftada en az 150 dakika orta seviyeli egzersiz yapmak ve günlük rutininize stres yönetimi ile ilgili ve kan şekeri dostu ince ayarlar eklemek (daha iyi uyumak gibi).

Devamı

Popüler

 

www.pilioo.com