Bizi Takip Edin

SAĞLIK

14 DEĞİŞİKLİKLE DAHA İYİ BİR SAĞLIK

Umut Doğan Yıldız

-

 

Dr. Paul Grewal ile birlikte yazdığımız Genius Foods kitabımda, hem besleyici hem de lezzetli bir beslenme planı bulacaksınız. Bu kolay değişiklikleri yapın ve kilonuzun azalmasına, beyin gücünüzün katlanmasına ve tat alma duyularınızın bayram edişine tanık olun.

Yazı: Max Lugavere

Derleyen: Saide Tokuç

 

Salatanızda

EKLEYİN…

Tuzlu Antep fıstığı: Kalp dostu yağları, kıtır kıtır bir lezzetle alacaksınız.

KULLANMAYIN

Kruton: Paketli krutonların çoğu rafine un ve hidrojene yağ ile yapılır.

 

Salatanızda (II)

SERPİŞTİRİN. . .

Ev yapımı salata sosu: Oldukça kolay. Eşit miktarda sızma zeytinyağı ile bir asidi (limon suyu, sirke, dijon hardal) karıştırın ve tuz ile biber ekleyerek tatlandırın. Şeker kullanmadan sağlıklı yağlarınızı alacaksınız.

KULLANMAYIN

Market ürünü salata sosu: Bunlar genellikle ucuz yağlarla yapılır. Ayrıca şekerli içeriklere dikkat edin!

Kahve dükkânında

SİPARİŞ VERİN. . .

Buzlu kahve: En az kalori alımı için, büyük bir antioksidan deposu tüketeceksiniz.

KULLANMAYIN

Donmuş kahveli içecek: Çoğunluğu şekerden gelen kalorilerle dolup taşıyor.

 

Kahvaltıda

GÖMÜLÜN. . .

Sade, tam yağlı süzme yoğurt: Protein yüklü olduğundan karnınız daha uzun süre tok kalacak. Ayrıca, araştırmalara göre tam yağlı yoğurt yiyen kişilerin, düşük yağlı çeşitleri tüketenlere oranla daha iyi bir metabolizma sağlığına sahip olduğu görüldü.

KULLANMAYIN

Klasik yoğurt, “meyveyle” tatlandırılmış: Daha az protein ve genellikle çok daha fazla şeker tüketeceksiniz.

Kahvaltıda (II)

KIZARTIN. . .

Serbest dolaşan tavuk yumurtası: Kafes yumurtalarına kıyasla daha fazla omega-3’e ve vücudunuzu serbest radikal hasara karşı koruyan antioksidan özellikli bir pigment olan beta karotene sahipler. Yumurta sarılarının rengi de buradan geliyor.

KULLANMAYIN

Kafes yumurtası: Tamam, o kadar da kötü değiller ancak daha besleyici olabilirlerdi.

 

Bu noktada ise…

SATIN ALIN. . .

Bütün yumurta: Yalnızca protein değil, vitaminler, mineraller, karotenoidler ve sağlıklı yağlar da içeriyor.

KULLANMAYIN

Yumurta akı: İçeriğinde faydalı mineraller olsa da çoğunlukla yalnızca proteinden oluşur.

Spagetti için

PİŞİRİN. . .

“Spiral kesilmiş” kabak: Lif, minimum düzeyde karbonhidrat ve bolca C vitamini ile potasyum. Kazanan, kabak spagettisi!

KULLANMAYIN

Spagetti: Bu beyaz çubukların büyük bir kısmı nişastadır ve işlenme esnasında çoğu besin değerini kaybeder.

 

Spagettinin üzerine

KAYNATIN. . .

Ev yapımı domates sosu: Yarım kg çeri domatesi, bir miktar sızma zeytinyağı ve bir diş dilimlenmiş sarımsak ile birlikte büyük bir kızartma tavasına atın. Sos haline gelene dek, yaklaşık 20 dk boyunca orta ateşte ısıtın. Baharat olarak tuz ve biber ekleyin.

KULLANMAYIN

Market ürünü domates sosu: Yiyecek üreticileri genellikle şekerli içeriği artırır ve işlenmiş, kötü yağlar kullanır. Tüm bunlar ise tadı ve besin değerini etkiler.

Spagettinin üzerine (II)

ÇEŞNİ EKLEYİN. . .

Besin mayası: Adına sadık kalan bu besleyici ürün, protein, lif ve hücrelerinizin enerji üretiminde rol oynayan B vitamini içeriyor. Tadı, normalde de kullanacağınız diğer çeşnilere benziyor.

KULLANMAYIN

Hazır rendelenmiş parmesan peyniri: Besleyicilik açısından pek de bir katkısı yok. Ayrıca, gerçeğinin tadı çok daha iyi!

 

Burger malzemesi olarak

KULLANIN. . .

Izgara portabello mantarı başı: Yüksek lif, mineral ve antioksidan alacaksınız. Üzerine biraz sızma zeytinyağı sürerek, gevrek hale gelene kadar doğrudan yüksek ateşte ızgara yapmanız yeterli.

KULLANMAYIN

Beyaz burger ekmeği:  Sıklıkla rafine undan yapıldığından, besin değeri olmayan kaloriler almış olacaksınız.

Burgerin üzerine

BOL BOL SÜRÜN. . .

Humus: Tuhaf mı? Belki. Besleyici mi? Hem de nasıl. Biraz protein ve lifin yanında nefis bir kremalı tat alacaksınız.

KULLANMAYIN

Ketçap: Aşırı fazla şeker içeriyor. 12 yaşında değilsiniz herhalde?

 

Atıştırmalık olarak

 

BOLCA YİYİN. . .

Salatalık dilimleri: Çoğunlukla sudan oluşuyor, ek olarak biraz lif içeriyorlar ve bol miktarda guacamole alabileceğiniz şekildeler.

KULLANMAYIN

Tortilla cipsi: Sıklıkla yağlı ve besin değeri olmayan karbonhidratlar.

 

Bir kaşık dolusu fıstık ezmesinin üzerine

ÜSTÜNE EKLEYİN. . .

Kakao çekirdeği kabuğu: Şeker değil, hastalıklarla savaşan flavanoller içeriyor.

KULLANMAYIN

Sütlü çikolata parçaları: Tek yaptığınız şeker eklemek olacak.

 

Taco yaparken

SARIN. . .

Marul yaprağı: Çok az kaloriye ve bazı temel vitamin ile minerallere sahip.

KULLANMAYIN

Lavaş: Genellikle yüksek kalorili ve rafine unla yapılıyor.

SAĞLIK

Karın bölgeniz yağlı ise dikkat!

Umut Doğan Yıldız

-

Karın bölgesindeki yağlar ile D vitamini eksikliği arasında bir ilişki bulundu.

Medical News Today dergisinde yayınlanan bir araştırma sonucuna göre karın bölgesi yağlı olan kişilerin vücutlarındaki D vitamini seviyesi düşük oluyor. Uzmanların bu tezi kanıtlamadaki çıkış noktası ise yaz mevsiminde güneşle temas halinde olan veya olmayan insan vücudunda, D vitamini eksikliğinin seviyelerini ve bu eksikliğin sebep olduğu hastalıkları ölçmekti. Bu noktadan yola çıkan araştırmacılar, karın bölgesi yağlı olanların da fazla güneş görmeyen ve D vitamini eksikliği çeken kişiler olduğunu fark etti. D vitamini eksikliği ile obezite arasındaki ilişkiden de yola çıkarak, bu kez vücudun hangi bölgesinde biriken yağın, hangi sebepten kaynaklandığı araştırıldı: Kadınlarda, karın bölgesindeki yağlar direkt D vitamini eksikliğine işaret ederken erkeklerde karın ve karaciğer yağlanıyordu. Uzmanlar bu keşif sayesinde şunu artık rahatça söyleyebiliyor: Bel bölgenizde yağlanma başladıysa, D vitamini seviyenizi mutlaka ölçtürün!

Devamı

SAĞLIK

Ergenlik ve bağımlılık

Umut Doğan Yıldız

-

Bizi asıl bağımlı yapan tütündeki nikotin. Yine yapılan bir araştırmaya göre her 10 bağımlıdan 9’u, sigaraya ergenlik döneminde başlamış.

Ergenlik, bu tür bağımlılıkların ilk işaretlerini verdiği gelişim dönemi çünkü kişiliğini kazanmaya çalışan gençler fazlasıyla etki altında kalabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi’nden Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Onur Noyan; gençlerin sigaraya fazla önem verdiğine dikkat çekerek, ergenlerin sigara ile genellikle lise döneminde tanıştıklarını belirtiyor. Sigaranın bir geçiş maddesi de olabildiğini, bunu alkol ve madde kullanımının takip edebildiğini dile getiren Doç. Dr. Noyan, “İlk başlarda tek tek kullanılan sigara miktarı giderek artıyor, 3-4 paket sonra yoksunluk belirtileri ve aşerme dediğimiz sigara kullanma isteği başlıyor. Bu süreç de bağımlılığın geliştiğini gösteriyor” diyor. Doç. Dr. Noyan, e-sigarayı da büyük bir risk olarak niteleyerek “Özellikle ergenler, sigaradan daha güvenli olduğunu düşünerek e-sigara kullanmaya başlıyorlar ve bu da sigara bağımlılığına giden yolun önünü açıyor” uyarısında bulunuyor.

Ergenlikte sigaraya başlamak aslında bağımlılığa giden ve bilinen bir yol. Ancak bizi bağımlı yapan şey başka… Her bir sigaranın, vücut için zehirli, tahriş̧ edici, kanser yapıcı ya da kanserin ortaya çıkmasını kolaylaştırıcı 4000’den fazla kimyasal madde içerdiği artık biliniyor. Bu maddelerden en az 81 tanesinin doğrudan kansere neden olduğu da kanıtlanmış halde. Okan Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı ve Öğretim Üyesi Dr. Melahat Bekir Külah’ın açıklamalarına göre günümüzde tüm kansere bağlı ölümlerde erkeklerin yüzde 35’i kadınların ise yüzde 15’i sigara yüzünden kansere yakalanıp ölüyor! Çünkü nikotinin, vücudumuz üzerinde kalp atışlarını hızlandırıcı, tansiyonu yükseltici ve kanın pıhtılaşma riskini artırıcı olumsuz etkileri var ve yine akciğer kanserine bağlı ölümlerin de yüzde 90’ının sebebi sigara.

Sigaraya bağımlı hale geliyoruz çünkü nikotin çok güçlü bir psikolojik uyarıcı. Öyle ki sigarayı ilk kez deneyen her üç̧ kişiden biri tek bir sigara ile bağımlı hale geliyor. Bir sigara içildiğinde ortalama 10 saniye gibi kısa bir sürede yanaktan emilen nikotin, beyne ulaşıyor ve serotonin gibi hormonların salgılanmasını sağlayan merkezi uyararak bazı hormonların salgılanmasına neden oluyor. Bu hormonlar da zevk alma, gevşeme, sakinleşme, konsantrasyon artışı gibi değişiklikleri ortaya çıkarıyor. Bu durum sigara içende geçici bir rahatlama sağladığı için bu değişim ve ruh hali devam etsin istiyor, daha çok nikotin istemeye başlıyor. Sonuçta içilen sigara miktarı arttıkça artıyor. Dr. Melahat Bekir Külah, bunun nedenini şöyle açıklıyor: Nikotinin meydana getirdiği etkilere karşı vücutta tolerans gelişir. Alınan nikotin miktarı arttıkça etkisi azalır, bu da daha fazla miktarda nikotine ihtiyaç duyulmasına yol açar. Vücut, gerekli olsa da olmasa da bu maddeyi almak istemeye başlar. Alamadığı zaman sinirlilik, gerginlik, konsantrasyon bozukluğu, iştah artışı, depresyon vb. gibi duygu ve davranışlar baş gösterir. Duygularımız irademizin kontrolünden çıkar ve tıbbi bir bozukluk haline gelir.”

Devamı

SAĞLIK

Yaşlıların yere düşmesi

Umut Doğan Yıldız

-

Yaşlıları bekleyen ancak görünmeyen bir tehlike var: Düşmek! 

Öyle ki yaşlılardaki her 10 düşmeden 7’si yaralanmayla sonuçlanıyor! Denge bozuklukları, işitsel ve görsel algılamadaki zayıflamalar ise ileri yaşta düşme vakalarını artırıyor. Yaşlılarda oluşan düşme vakalarının yüzde 70’inin yaralanmayla sonuçlandığını belirten Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Davud Yasmin, bu tehdidin önünü almak için evlerde de önlem almak gerektiğini vurguluyor. Yaşlıların en çok kalça ve ön kol kemiklerini kırdığını belirten Op. Dr. Davud Yasmin, “İlerleyen yaşlarda kemik erimesi de kırığın oluşmasını kolaylaştırıyor. Bu yüzden yaşlı hasta kırıklarını tedavi ederken kaynamayı kuvvetlendirmek için başka bir kemik dokusundan kemik nakli, kemik çimentosu ve kırığın kısaltılarak kaynatılmaya çalışılması gibi yollar izlenebiliyor” diyor. Evde alınabilecek önlemler ise şöyle: Takılıp düşmeye yol açabilecek halı, kilim gibi eşyaları yere iyice sabitlemek, kişiyi baston kullanmaya teşvik etmek, yaşlıların özellikle göz muayenesini yaptırıp iyi görmesini sağlamak, geceleri evin içini gece lambalarıyla aydınlatmak, banyo ve tuvalet zeminlerini kuru tutmak ve yaşlılara uygun dizayn etmek hatta yaşlı kişinin odasıyla tuvalet arasındaki mesafeyi kısa tutmak, mutlaka tabanı kaymayan terlikler kullanmasını sağlamak…

Devamı

Popüler

 

www.pilioo.com