Bizi Takip Edin

anaslide

YANLIŞ TEŞHİSE GEÇİT VERME

-

 

Hayatınızda en az bir kere yanlış teşhisle karşılaşabilirsiniz ve bu ölüm nedeniniz olabilir. Güvenli bölgede kalmak için doktorların kullanma kılavuzunu dikkatle okuyun.

teshis

Martin 38 yaşında sağlıklı bir erkekti. Bir gün antrenman sırasında nefesinin kesildiğini hissedip çalışmayı yarıda bıraktı. Aynı şey sonraki günlerde de oldu ve ateşi çıkmaya başladı.

Gittiği sağlık ocağında Martin’e viral bronşit teşhisi kondu ve astım spreyi verildi. Durumu kötüleşti ve birkaç gün sonra bir polikliniğe daha gitti. Göğüs röntgeni çekilip yeni teşhis kondu: zatürre. Antibiyotik verildi. Gittiği üçüncü doktordan da farklı bir antibiyotikle döndü.

Martin antrenmanı bıraktığı tarihten tam altı hafta sonra acil servise gitmek zorunda kaldı. Servisteki açık fikirli bir doktor, Martin’e dışarıda çok fazla zaman geçirip geçirmediğini sordu. Aslında hasta olmadan önce bir haftalık trekking ve balık tutma seyahatine çıkmıştı. Yapılan birkaç test akciğerlerinde nadir görülen bir mantar enfeksiyonu oluştuğunu gösteriyordu. Doğru teşhis nihayet konulmuştu.

Bu tür vakalar zannettiğinizden de sık görülüyor. Bunu biz değil, ABD’li iç hastalıkları uzmanı Paul Bergl söylüyor. Gerçek hastalıklar çoğu zaman doktorların gözünden kaçıyor. Geçtiğimiz yıl, Johns Hopkins araştırmacıları cesur bir hamle yaparak tıbbi hataların kalp hastalıkları ve kanserden sonra ABD’deki üçüncü ölüm nedeni olduğunu iddiasını kamuoyuyla paylaştılar. Sağlık çevrelerinden bu istatistiğin şişirilmiş olduğu eleştirileri gelse de profesyoneller bir konuda hemfikir: Medikal hatalar sanıldığından çok daha yaygın.

Son yirmi yılda sağlık konusunda yapılan hatalara karşı daha dikkatli bir yaklaşım gösteriliyor. Elektronik kayıt sistemleri ilaçların etkileşimini ortaya çıkarıyor. Cerrahlar artık neşterin vücutta gireceği noktaları önceden işaretliyor. Ama en sinsi tıbbi hatalardan biri varlığını artırarak sürdürmeye devam ediyor: yanlış teşhis.

doktor-hastane

Yanlış Tanının Yolları
Tipik bir doktor randevusunda semptomlarınızı söyler, muayene olur ve belki birkaç test yaptırmanız gerekir. Ardından doktorunuzun test sonuçlarındaki bilgileri bir puzzle’ın parçaları gibi değerlendirmesi ve bir sonuca varmak için birleştirmesi gerekir. Ve bu sürecin sonucunda bir teşhis oluşur. Teşhisi genellikle sizi rahatsız eden şeyi tanımlayan bir ya da birkaç belli belirsiz tezden oluşan bir etiket olarak düşünebilirsiniz.

Yanlış teşhis: Doktorunuz şikâyetlerinize yanlış etiket, yani isim veriyor.

Gecikmiş teşhis: Doktorunuz probleminize kısa sürede teşhis etmek için yeterli bilgiye sahip ama semptomlar kesinleşmeden harekete geçmiyor.

Gözden kaçan teşhis: Doktorunuz semptomlarınızı açıklayan belli koşulları hesaba katmayı tamamen ihmal ediyor.

Teşhis hataları çoğunlukla radara yakalanmıyor. Martin örneğini ele alalım. Mesela, sağlık ocağındaki doktor Martin’e –hem de belirtileri sıradan bir soğuk algınlığıyla bu kadar benzeşirken- nadir görülen enfeksiyon teşhisi koyma becerisini gösterseydi ne olurdu? Peki ya ikinci ya da üçüncü doktor? Bu arada Martin de doğada bir hafta geçirmek gibi kilit bir bilgiyi görüştüğü doktorlara söylemediği için suçun bir kısmını üstlenmeli. Maalesef çoğu hikâye bu kadar alelade değil.

Yanlışın Bedeli

Doğru teşhis, hastanın göreceği tedavinin muhtemelen en önemli aşaması. Zira sağlık probleminize ilişkin başlangıçtaki varsayım devamındaki tedavi sürecinin de belirleyicisi oluyor. Bu durum hayati risk yaratabileceği gibi başka olumsuz sonuçları da doğuracaktır. Hatalı tanılarla sağlık kurumlarına ve profesyonellerine şüpheci yaklaşmanıza yol açabiliyor. Daha da kötüsü başvurduğunuz ve gelecekte başvuracağınız doktorlara güven duymamaya başlıyorsunuz. Öte yandan yanlış tedavi yoluna sapmak size maddi olarak da darbe vuracaktır.

Risk Altında Mısınız?

Dünya çapında yapılan araştırmalar gösteriyor ki hastane, poliklinikler ve acil servisler de dâhil olmak üzere hatalı teşhislerin görülme oranı yüzde 10 ile 15 arasında değişiyor. Tıp teknolojisindeki etkileyici gelişmelere rağmen bu oran hiç düşmedi. Yani, kulağa havalı gelen bir genetik test veya pahalı bir MR taraması yaptırdığınızda tanıda hata riskini sıfıra indirdiğinizi düşünmeyin. Dahası, yanlış teşhis vakalarının sadece nadir görülen, sıra dışı hastalıklardan ibaret olduğunu da sanmayın. Aksine, yaygın hastalıklara sahip hastalar bu durumla daha sık karşılaşıyor.

Hata Nasıl Meydana Geliyor?

Doktorlar da insan. Onlar da yorgun, aç, depresif, karmaşık ve kızgın olabiliyor. Çoğunlukla yoğun bir programla ve kaotik ortamda çalışıyorlar. Bazı şeyleri unutuyor, bazılarını hiç öğrenmemiş oluyorlar. Bir kısım doktor fazlasıyla kendinden emin, bir kısmıysa hata yaptıracak kadar tedirgin davranabiliyor. Bu gerçekler, teşhisi koyacak beyinlerin nasıl çalıştığını da anlamamıza yardım ediyor. Siz probleminizi tarif ederken doktorunuz iki tip akıl yürütmeye yönleniyor. Bu akıl yürütme işini bir devre gibi düşünün. İlki, hızlı bir yargıya varmak için kısa, basit olanı. İkincisi ise biraz daha kafa yormayı ve analitik düşünmeyi gerektiren görece kompleks ve büyük bir devre. Ancak her ikisinde de kısa devre olabilir. Nasıl mı? Hızla yargıya varmaya hevesli bir doktor kaçınılmaz olarak önyargılara saplanacaktır. Eğrisini doğrusunu uzun uzadıya düşünen doktorsa, hatayı saf dışı bırakır gibi görünebilir ama gereğinden fazla faktörle ilgilendiğinden yanlış yöne gidebilir.

Yanlış Teşhisten Nasıl Kaçınırsınız?

Doktorunuzun ruh hâlini, hafızasını, yorgunluk seviyesini değiştiremeyeceğiniz gibi son araştırmalardan ne kadar haberdar olup olmadığını da bilemezsiniz. Ama kendinizi farklı yollarda güvenceye alabilirsiniz. Okumaya devam edin.

Sayfalar: 1 2

anaslide

BACAK KASLARI İÇİN EFSANE PROGRAM

Umut Doğan Yıldız

-

Bu efsane hareketle bacak ve merkez bölgesi kaslarınızı güçlendirirken denge ve hareket kabiliyetinizi de geliştireceksiniz. Bacak kaslarını geliştirmek için haftaları atlamayın.

HAFTA 1

Reverse lunge

(bir adımınızı geri atın, o dizinizi bükün ve gövdenizle yere doğru alçalın) ve her iki bacakla SPLIT SQUAT (Bir ayağınızı öne atın ve gövdenizi yere yaklaştırın) yapın.

PAZARTESİ 6 TEKRARDAN 3 SET
SALI 6 TEKRARDAN 3 SET
ÇARŞAMBA 8 TEKRARDAN 3 SET
PERŞEMBE KNEE TO WALL: DUVARIN BİR ADIM ÖNÜNDEYKEN ÖNDEKİ DİZİNİZİ DUVARA DEĞDİRİN. BU BİR TEKRARDIR. 6 TEKRARDAN 5 SET YAPIN.
CUMA 10 TEKRARDAN 3 SET
CUMARTRSİ 12 TEKRARDAN 3 SET
PAZAR TEST: HER HAREKETİ HER İKİ TARAFA 15 TEKRAR YAPIN. YAPAMIYORSANIZ HAFTAYI TEKRAR EDİN.

HAFTA 2

Pistol negative

Sol ayağınız bir box’un üzerinde, sağ ayağınız havada olacak şekilde durun. Sol dizinizi sağ ayağınız yere değene kadar bükün ve tekrar doğrulun. Bu 1 tekrardır.

PAZARTESİ 4 TEKRARDAN 4 SET
SALI 6 TEKRARDAN 4 SET
ÇARŞAMBA 8 TEKRARDAN 4 SET
PERŞEMBE CLOSED-FEET SQUAT:
AYAKLARINIZ BİTİŞİK SQUAT YAPARAK ALÇALABİLDİĞİNİZ KADAR ALÇALIN. 10 TEKRARDAN 5 SET YAPIN.CUMA 10 TEKRARDAN 4 SET CTS. 12 TEKRARDAN 4 SET
PAZAR TEST: HER İKİ BACAK İÇİN ÜÇ TEKRARDAN 1 SET YAPIN. YERE 3-5 SANİYEDE ALÇALIN. YAPAMIYORSANIZ, BU HAFTAYI TEKRAR EDİN.

HAFTA 3

Single leg wall sit

Sırtınızı duvara yaslayın, ayaklarınız 60 cm kadar önde olsun. Dizleriniz 90 derece olana kadar alçalın. Sonrasında doğrulun ve bir bacağınızı düz hale getirerek 15 saniye bekleyin.

PAZARTESİ 4 TEKRARDAN 4 SET
SALI 6 TEKRARDAN 4 SET
ÇARŞAMBA 8 TEKRARDAN 4 SET
PERŞEMBE PIGEON POSES: DİZLERİNİZİN ÜZERİNDEYKEN SAĞ BACAĞINIZI ARKANIZA SOL BACAĞINIZI ÖNE UZATIN. 15 SANİYE BEKLEYİN.
CUMA 6 TEKRARDAN 4 SET
CUMARTESİ 8 TEKRARDAN 4 SET
PAZAR TEST: 3 TEKRAR WALL SIT YAPIN. (HER İKİ BACAKLA 20 SANİYE) OLMADI MI? 3. HAFTAYI TEKRAR EDİN.

 

HAFTA 4

Assisted pistol

TRX bandının 60 cm önünde durarak tutacaklarını kavrayın. Sağ ayağınızı yerden kaldırarak bacağınızı öne doğru uzatın ve sol dizinizi kırarak kalçanızı yere yaklaştırın. Bu bir tekrardır.

PAZARTESİ 4 TEKRARDAN 2 SET
SALI 6 TEKRARDAN 2 SET
ÇARŞAMBA 8 TEKRARDAN 2 SET
PERŞEMBE CROSSED LEG SQUAT: SOL AYAĞINIZI SAĞ AYAĞINIZIN ARKASINA GÖTÜRÜN VE PARMAK UCUNDA ALÇALIN.10 TEKRARDAN 5 SET YAPIN.

CUMA 10 TEKRARDAN 2 SET
CUMARTESİ 12 TEKRARDAN 2 SET
PAZAR TEST: HER İKİ BACAKLA 12 TEKRARDAN 2 SET YAPIN. ÜÇ SANİYEDE ALÇALIN. YAPAMIYORSANIZ 4. HAFTAYI TEKRAR EDİN.

 HAFTA 5

Pistol Squat yapmak için bir ayağınızı yerden kaldırın ve öne doğru uzatın. Diğer dizinizi bükün ve kalçanız yere iyice yaklaşana kadar devam edin. Şimdi doğrulun. Tebrikler!

Devamı

anaslide

BURPEE YAPARKEN BAŞ DÖNMESİ!

Umut Doğan Yıldız

-

Burpee yaparken başın dönüyorsa bunun birden fazla nedeni olabilir.

Egzersiz programına yeni eklediysen, bu hareket yapabilirlik seviyene bağlı olarak sana şiddetli gelebilir. Eğer zorlanıyorsan, egzersizi basitten zora doğru olacak şekilde aşamalandır. Burpee öncelikle bir box / kutu kullanılarak yapılmalı. Ellerini yerden daha yüksek bir yere koyarak açıyı daha uygun hâle getirebilirsin.

Ayrıca antrenmanının hangi kısmına, hangi yoğunlukta eklediğin de önemli. Aerobik ve anaerobik kapasiten yeterli değilse, nabzının aşırı yükselmesi de baş dönmesine sebep olabilir. Ayrıca yanlış ve yetersiz beslenme sonucu kan şekerinde düşme yaşanabilir; bu da baş dönmesine yol açar. Bunları dikkate alarak egzersiz ve beslenme planlamanı yeniden oluşturman gerekebilir.

Egzersiz yaparken doğru nefes alıp vermek de işin en önemli kısımlarından biri. Kaslarının en iyi performansını sergilemesi için oksijene ihtiyacı vardır ama bu oksijeni kaliteli bir şekilde alman gerekir. Çok sık ve hızlı nefesler alıp verirsen bu da bir süre sonra mide bulantısı ve baş dönmesine neden olabilir. Tüm bunlara dikkat etmene rağmen baş dönmesi devam ediyorsa, tabii ki doktora görünmende fayda var.

Çağdaş Cemre Kılıç, Burn & Joy’un Kurucusu, Egzersiz Danışmanı

Devamı

anaslide

ÇARPINTININ NEDENİ SADECE KALP DEĞİL!

Umut Doğan Yıldız

-

Kalpte çarpıntı, göğüs ağrısı ve nefes darlığı kalbimizin bize yolladığı sinyallerin başında geliyor. Bu sinyallerden çarpıntı, kalbin hızlı çalışması anlamına geldiği için bu sorunu yaşayanlar çoğunlukla kalp hastalıklarına yönelik muayene oluyor, şikayetleri çözümsüz kalabiliyor. Bunun nedeni ise toplumdaki yaygın inanışın aksine, kalpte çarpıntının sadece kalp hastalıklarının belirtisi olmaması.

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Karabulut; ilk planda kalp hastalığı habercisi olarak düşünülse de, çarpıntının aslında tüm vücuttaki sorunlar için bir belirti olabileceğine işaret ederek, sanılanın aksine her çarpıntının nedeni kalpteki bir sorundan kaynaklanmadığını belirtiyor. Kalbimiz hızlı çarparak aslında vücudumuz için bize sinyal göndermeye çalışıyor. Bu nedenle çarpıntıya yönelik araştırma yapılırken kalp dışındaki faktörlerin de dikkate alınması çok önem teşkil ediyor.  Çarpıntı gelişimine yol açan ve doğrudan kalbi ilgilendirmeyen nedenleri öğrenmeye hazır mısın?

Kansızlık 
Genç yaşlı her yaş grubunun ortak sorunlarından biri olan kansızlık genellikle tedavisi ihmal edilen bir hastalık. Kansızlıkta kalp vücudun oksijen ihtiyacını karşılamak için daha çok çalışıyor ve bu tablo da kendini çarpıntıyla belli ediyor.

Guatr
Boyunda bulunan tiroit bezinin anormal derecede hızlı çalışması vücudun metabolizmasını hızlandırıyor. Bu tablo sıklıkla kendini çarpıntıyla gösteriyor. Sebebi bulunamayan çarpıntı şikayetlerinde mutlaka tiroit hormonlarına bakılması gerekiyor.

Hipoglisemi
Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Karabulut kan şekerinin düşmesi anlamına gelen hipogliseminin genç yaşlı herkesi tehdit ettiğini vurguluyor. Çarpıntı, yemek yedikten hemen sonra aşırı insülin salınmasına bağlı olarak da gelişebiliyor. Hipoglisemi kendini sıklıkla halsizlik ve çarpıntıyla gösteriyor.

Uyku bozuklukları
Uyku bozuklukları çarpıntının sık görülen sebeplerinden biri. Vücut uyku sırasında metabolizmasını yavaşlatıyor ve dinleniyor. Düzenli ve kaliteli uyku uyumayan kişilerde kandaki stres hormonlarının seviyesindeki artışa paralel olarak gün içerisinde kalp hızı daha yüksek seyrediyor ve çarpıntı daha sık gözleniyor.

Sigara ve alkol tüketimi
Tütün ürünleri ve aşırı alkol tüketimi vücudun metabolizmasını etkiliyor ve stres hormon seviyelerinde artış yapıyor. Bu durum da sıklıkla çarpıntı ataklarına yol açıyor.

Hipotansiyon
Tansiyon düşüklüğü anlamına gelen hipotansiyon daha çok uzun boylu ve zayıf gençler ile yaşlılarda görülüyor. Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Karabulut aşırı yorgunluk, ayakta durma ve az su içilmesiyle bağlantılı olan tansiyon düşüklüğünün genelde halsizlik, baş dönmesi ve çarpıntıyla ortaya çıktığını söylüyor.

Stres ve kaygı bozukluğu
Vücutta oluşan her türlü fiziksel ve duygusal stres çarpıntıyı tetikliyor. Bunun yanında kaygı bozukluğu, evham ve depresyon da çarpıntının temel sebeplerini oluşturuyor.

Mineral ve su dengesizliği
Vücuttaki su ve tuz miktarının az olması çarpıntıyı tetikleyebiliyor. Bu duruma sıklıkla halsizlik ve tansiyon düşüklüğü de etki ediyor.

Hormonal değişimler
Kadınlarda oluşan hormonal değişimler kendini çarpıntı olarak gösterebiliyor. Özellikle menstrual periyotlar öncesinde ve menopoza geçiş sürecinde çarpıntı atakları sık gözleniyor. Hamilelik sürecinde de kalp atım hızı yükseliyor ve çarpıntı şikayetleri sıklaşıyor.

Kondisyon düşüklüğü
Çarpıntının en sık sebeplerinden biri de vücudun efor yapmaması sonucu oluşan hamlama ve kondisyon düşüklüğü. Genç yaşlı herkesi etkileyen bu durum yokuşta ve merdivenlerde çarpıntı ile nefes darlığıyla kendini gösteriyor.

Kafein ve çay
Prof. Dr. Ahmet Karabulut kafeinli enerji içecekleri ile yoğun kahvelerin genellikle çarpıntıyı tetiklediklerine işaret ederek, “Aşırı koyu siyah çay da çarpıntıyı tetikleyen içecekler arasında yer alıyor. Yeşil çay ise tam tersine kalbi sakinleştiren ve çarpıntıyı azaltan bir içecek olarak nitelendiriliyor” diyor.

Ateşli hastalıklar
Ateş yüksekliği çarpıntıyı tetikleyen temel etkenlerden biri. Sıklıkla enfeksiyon ya da romatizmal hastalıkların eşlik ettiği ateş yüksekliği sırasında kalbin üzerindeki yük artıyor ve kalp daha çok çalışıyor. Bunun sonucunda da çarpıntı oluşuyor.

Gıda takviyeleri
Özellikle vücut geliştirme için kullanılan bitkisel gıda takviyelerinin çoğunda vücudu tetikleyecek maddeler bulunuyor ve bu durum çarpıntıya yol açabiliyor.

Aşırı spor ve egzersiz
Hazır olamayan bir vücudun yoğun spor yapması sıklıkla çarpıntıya neden oluyor. Zaman zaman bu durum ciddi ritim bozukluklarını tetikleyebiliyor. Bu nedenle sıfırdan spora başlayacak kişilerin ilk ay ısınma şeklinde spor yapmaları gerekiyor.

Alerji
Besin alerjileri sık görülen çarpıntı sebeplerinden biri. Deniz mahsullerinde daha sık görülen bu durum yemek sırasında sıklıkla çarpıntı ve halsizlikle ortaya çıkıyor. Ağır yemek sonrasında hazımsızlığa bağlı çarpıntı atakları da sık görülüyor.

Kronik hastalıklar
Yüksek tansiyon, KOAH gibi kronik hastalıklar, romatizmal hastalıklar ve kanser türleri de vücutta iltihabi reaksiyon oluşturarak çarpıntıya yol açabiliyor.

Olumsuz yaşam koşulları
Çok tozlu, havasız iş ve ev koşulları da çarpıntıyı tetikleyebilen etkenlerden. Deniz seviyesinden yüksek rakımlara giden kişilerde oksijen açlığına bağlı çarpıntı şikayetleri de sık görülüyor.

Böbrek üstü bezlerinin hastalıkları
Böbrek üstü bezleri vücuttaki stres hormonlarını salgılayan temel organlar. Hastalık nedeniyle bu bezden aşırı salınan hormonlar çarpıntı ve tansiyon yüksekliğiyle sinyal veriyor.

Ağrı
Vücutta gelişen baş ağrısı, diş ağrısı, böbrek ağrıları, bel ağrıları ve kireçlenme ağrıları vücuttaki stres seviyesini yükselterek çarpıntıyı tetikleyebiliyor.

İlaçlar
İlaç kullanımı, çarpıntıya yol açan en önemli dış etkenlerden biri. Özellikle grip ve astım ilaçları, guatr ilaçları, antibiyotikler ve depresyon ilaçları ciddi çarpıntı atakları yapabiliyor

Devamı

Popüler